Da li često treptanje otkriva koliko je dete kognitivno razvijeno? Naučnici došli do zanimljivog otkrića

Učestalo spontano treptanje kod dece uzrasta od tri do šest godina moglo bi da bude povezano sa boljim rezultatima na zadacima koji zahtevaju kognitivnu fleksibilnost, odnosno sposobnost da dete brzo promeni način razmišljanja kada se pravila promene. Novo istraživanje, koje prenosi „New York Post“, povezalo je ovu pojavu sa aktivnošću desnog dorzolateralnog prefrontalnog korteksa (dlPFC), dela mozga koji ima važnu ulogu u izvršnim funkcijama poput planiranja, koncentracije i kontrole ponašanja. Učestalost spontanog treptanja ujedno se dovodi u vezu sa dopaminskim sistemom, zbog čega su istraživači želeli da utvrde postoji li povezanost između ove naizgled obične radnje i razvoja izvršnih funkcija kod predškolaca.

Kako je istraživanje sprovedeno?

Istraživanje je obuhvatilo 113 dece iz Japana, uzrasta od tri do šest godina. Deca su učestvovala u klasičnom testu kognitivne fleksibilnosti – igri razvrstavanja kartica u kojoj se pravila tokom zadatka menjaju. Na početku je trebalo da razvrstavaju kartice prema boji, a zatim se pravilo promenilo i zadatak je zahtevao razvrstavanje prema obliku. Ovakav test pokazuje koliko brzo dete može da se prilagodi novom načinu razmišljanja, što predstavlja važan deo izvršnih funkcija i kontrole ponašanja. Naučnici su istovremeno pratili aktivnost mozga pomoću funkcionalne bliske infracrvene spektroskopije (fNIRS). Ova neinvazivna metoda koristi infracrveno svetlo kako bi pratila promene u oksigenaciji krvi i tako pokazala kada su određeni delovi mozga aktivni. U isto vreme, običnim kamerama beležili su koliko često deca spontano trepću.

Treptanje se menjalo zajedno sa aktivnošću mozga

Analiza je pokazala povezanost spontanog treptanja sa trenucima u kojima je bila izraženija aktivnost desnog dorzolateralnog prefrontalnog korteksa. Spontano treptanje je nesvesna radnja, a prethodna istraživanja ukazivala su na njegovu povezanost sa dopaminskim sistemom u mozgu. Kao jedan od primera navodi se Parkinsonova bolest, kod koje je dopaminski sistem poremećen, a treptanje može biti ređe. Ipak, to je podatak iz istraživanja odraslih i ne znači da učestalo ili retko treptanje kod deteta samo po sebi ukazuje na određeno stanje.

Možda vas zanima

Dete stalno bira istu boju kada crta? Evo šta to može da znači

5 stvari koje će deca pamtiti celog života: Ne koštaju ništa, a znače im više od bilo kog poklona

Deca koja lako sklapaju prijateljstva rade jednu stvar drugačije: Naučite ih ovaj jednostavan trik

Deca koja su bolje rešavala zadatak češće su treptala

Jedan od najzanimljivijih rezultata istraživanja jeste da su deca koja su češće spontano treptala bila uspešnija u zadatku sa karticama. Ova povezanost primećena je i kada su istraživači posmatrali različite starosne grupe zasebno. U istraživanju su deca sa boljim rezultatima treptala više od 20 puta u minuti. To ipak ne znači da roditelji treba da počnu da broje koliko njihovo dete trepće. Rezultati pokazuju statističku povezanost u okviru istraživačke grupe, a ne jednostavan test kojim se može proceniti inteligencija ili razvoj pojedinačnog deteta.

Šta se dešava u prefrontalnom korteksu?

Studija je ukazala na posebno važnu ulogu desnog dorzolateralnog prefrontalnog korteksa tokom zadataka u kojima dete mora da promeni pravilo. Kod starije dece koja su češće treptala i imala bolje rezultate, aktivnost ovog područja bila je preciznija i fokusiranija. Istraživači smatraju da bi učestalost treptanja zbog toga mogla biti povezana sa funkcionalnim razvojem prefrontalnog korteksa, odnosno načinom na koji se moždane mreže tokom odrastanja sve bolje specijalizuju za određene zadatke.

Može li treptanje jednog dana biti pokazatelj razvoja mozga?

Predškolski period veoma je važan za razvoj izvršnih funkcija, uključujući samokontrolu, koncentraciju i sposobnost prilagođavanja novim pravilima. Zbog toga bi jednostavno praćenje spontanog treptanja u budućnosti moglo biti zanimljivo istraživačima kao potencijalni neinvazivni pokazatelj razvoja određenih moždanih funkcija. To bi bilo posebno korisno zato što je proučavanje mozga male dece često zahtevno. Deca mogu teško da miruju tokom složenijih pregleda, a medicinska oprema kod njih može izazvati nelagodu ili strah. Ipak, naučnici naglašavaju da učestalost treptanja za sada ne može da zameni snimanje mozga niti standardizovane bihejvioralne testove. Potrebna su dodatna istraživanja kako bi se utvrdilo koliko je ova povezanost pouzdana i da li bi treptanje zaista moglo da se koristi kao praktičan pokazatelj razvoja izvršnih funkcija. Za sada je najzanimljiviji zaključak jednostavan: jedna sasvim obična radnja, koju uglavnom i ne primećujemo, mogla bi da pruži istraživačima dodatni uvid u razvoj mozga kod dece.