Mame, pomolite se za mir i slogu u kući: Danas je Sveti Joanikije

U vreme kada je srpska srednjovekovna država dosezala svoj zenit pod vođstvom cara Dušana Silnog, javila se i potreba za duhovnim uzdizanjem naroda. Kamen temeljac tog duhovnog suvereniteta postavio je Sveti Joanikije II, čovek čije se ime upisalo zlatnim slovima u istoriju srpske crkve i državnosti.

Današnji dan, 16. septembar, u crkvenom kalendaru, posvećen je Joanikiju, prvom srpskom patrijarhu.

Ko je bio Joanikije II?

Joanikije je rođen u selu Veliki Hum kod Prizrena. Još kao mlad, ispunjen ljubavlju prema Bogu, zamonašio se i povukao u tišinu manastira.

Možda vas zanima

Da li se „nehrišćanska“ imena menjaju na krštenju? Evo šta se dešava sa imenima koja nisu u crkvenom kalendaru

Danas slavimo Svetog Mamanta: Dečak koji je ostao bez roditelja, ali nije ostao bez vere

Gore za žive, dole za mrtve: Šta kažu sveštenici, da li se tako pale sveće

Zbog svog izuzetnog obrazovanja, mudrosti i podvižničkog života, ubrzo je privukao pažnju tadašnjeg arhiepiskopa, a potom i kralja Dušana, koji ga postavlja za državnog pisara i savetnika. Kada se ukazala potreba za visokoumnim i moralnim čovekom na čelu crkve, Joanikije biva izabran za srpskog arhiepiskopa 1338. godine.

Najvažniji trenutak njegove istorijske misije dogodio se na praznik Vaskrsa 1346. godine u Skoplju. Na velikom crkveno-narodnom saboru, uz učešće bugarskog patrijarha i ohridskog arhiepiskopa, Sveti Joanikije je svečano proglašen za prvog srpskog patrijarha.

Ovim činom srpska crkva je podignuta na rang patrijaršije, što je predstavljalo ključni korak u zaokruživanju samostalnosti srpskog carstva, koje je istog dana krunisalo Stefana Dušana za cara.

Zašto se nalazi u crkvenom kalendaru?

Sveti Joanikije se u crkvenom kalendaru praznuje 16. septembra. Crkva ga proslavlja ne samo zbog njegovih velikih državotvornih zasluga, već prvenstveno zbog:

• Smirenja i lične svetosti: Uprkos tome što se nalazio u epicentru moći i politike Dušanovog carstva, sačuvao je monašku skromnost i evanđeljsku blagost.

• Stradanja za veru: Tokom burnih vremena i ratova, hrabro je branio vernike SPC. Upokojio se 3. septembra 1354. godine u Soko-gradu, dok se vraćao iz posete manastirima, a njegovo telo je kasnije prenošeno kroz mnoga mesta da bi se sačuvalo od oskrnavljenja, što svedoči o kultu poštovanja koji je uživao još za života. Danas njegove mošti počivaju u Pećkoj patrijaršiji.

• Čudotvornosti: Kroz vekove, vernici su se molili na njegovom grobu tražeći isceljenje i utehu.

Narodna verovanja i običaji

Oko lika Svetog Joanikija isplela su se brojna narodna predanja, naročito u krajevima oko Peći, Prizrena i Soko-grada:

• Zaštitnik državnosti i poretka: Pošto je bio prvi patrijarh, u narodnoj tradiciji se veruje da je on „duhovni krov“ nad srpskim domovima. Mnogi mu se mole za slogu u kući i stabilnost u teškim vremenima.

• Predanje: Veruje se da poseta njegovom kivotu u Pećkoj Patrijaršiji donosi duševni mir onima koji sa verom pristupe.

• Jesenji praznik kao međa: U srpskom narodnom kalendaru, sredina septembra označava prelazak u jesenje radove. Smatra se da na dan Svetog Joanikija treba završiti važne poslove na polju i pripremiti domove za predstojeće hladne dane, uz molitvu svecu za blagoslov letine.