Ovo su mesta u Srbiji gde se rađa najviše beba: Osam opština odoleva negativnom trendu, država pojačava podršku porodicama

Dok se Srbija godinama suočava sa ozbiljnim demografskim izazovima, pojedini gradovi i opštine pokazuju da postoje i drugačiji primeri. Najnoviji podaci otkrivaju gde broj beba i dalje uspeva da nadmaši broj umrlih, dok država kroz roditeljski dodatak, subvencije za prvi dom i druge mere nastoji da roditeljima olakša odluku o proširenju porodice.

Srbija na svojoj demografskoj karti i dalje ima svetle tačke koje ulivaju nadu. Iako je prirodni priraštaj na nivou zemlje negativan, postoje sredine u kojima je slika znatno povoljnija.

Najnoviji podaci Republičkog zavoda za statistiku pokazuju da je tokom 2025. godine pozitivan prirodni priraštaj zabeležen u osam gradova i opština. To su Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Bujanovac, beogradska Zvezdara, Preševo i Surčin, dok je Novi Sad bio praktično na nuli.

Možda vas zanima

Ovih 5 navika imaju roditelji koji odgajaju samouverenu decu

„Imam rak u četvrtom stadijumu, ali neću reći svojoj deci“: Ispovest majke slama srce, jedan strah je proganja

Bila je majka Svetog Save, a o njoj se malo zna: Mošti Anastasije Srpske stižu među vernike

Posebno se izdvajaju Novi Pazar i Tutin, sa stopom prirodnog priraštaja od po 7,2 promila, dok je Sjenica na 2,6 promila. Slede Bujanovac sa 0,8, Zvezdara sa 0,5, Preševo sa 0,3 i Surčin sa 0,1 promilom.

To je i napredak u odnosu na godinu ranije, kada je pozitivan prirodni priraštaj imalo šest opština – Tutin, Novi Pazar, Sjenica, Zvezdara, Novi Sad i niški Pantelej.

Beograd i Novi Sad privlače veliki broj mladih porodica

Kada se ne gleda stopa u odnosu na broj stanovnika, već sam broj rođenih, sasvim je očekivano da veliki urbani centri imaju mnogo novorođenčadi.

Beograd je najveći grad i populacioni centar zemlje, a među njegovim opštinama posebno se izdvaja Zvezdara, koja je 2025. uspela da zadrži i pozitivan prirodni priraštaj. Novi Sad je takođe među retkim velikim urbanim sredinama koje se po demografskim pokazateljima izdvajaju od većeg dela zemlje.

Ipak, kada se podaci posmatraju u odnosu na broj stanovnika, slika se menja.

Tada u prvi plan izlazi jugozapad Srbije, odnosno Novi Pazar, Tutin i Sjenica. Upravo te sredine već godinama beleže rezultate koji se razlikuju od većeg dela Srbije. I 2024. godine sva tri mesta imala su pozitivan prirodni priraštaj, a trend je nastavljen i 2025.

Pantelej bio među svetlim primerima

Zanimljiv primer prethodne godine bila je i niška opština Pantelej.

Pantelej je tokom 2024. imao pozitivan prirodni priraštaj od 0,3 promila i tako se našao među svega šest opština u zemlji sa pozitivnim rezultatom. U podacima za 2025. više nije među osam sredina sa pozitivnim prirodnim priraštajem.

Ovi podaci pokazuju koliko se demografska slika može menjati čak i u kratkom periodu i koliko je za porodice važno sve ono što utiče na odluku gde će živeti – od mogućnosti zaposlenja i rešavanja stambenog pitanja do dostupnosti vrtića i drugih usluga.

Državna pomoć za prvo dete 500.000 dinara

Jedan od najdirektnijih načina na koji država pomaže roditeljima jeste roditeljski dodatak.

Za prvo dete rođeno od 1. januara 2024. godine roditeljski dodatak iznosi 500.000 dinara i isplaćuje se jednokratno.

Za drugo dete iznosi 600.000 dinara, ali je važno naglasiti da se, za razliku od prvog, ne isplaćuje odjednom – roditelji ga dobijaju kroz 24 jednake mesečne rate od po 25.000 dinara. Za drugo dete predviđena je i dodatna jednokratna pomoć od 135.000 dinara.

Za treće i četvrto dete pomoć se meri milionima

Iznosi su značajno veći za porodice koje dobiju treće ili četvrto dete.

Roditeljski dodatak za treće dete iznosi 2.280.000 dinara i isplaćuje se tokom deset godina, odnosno u 120 mesečnih rata od po 19.000 dinara. Uz to se isplaćuje i jednokratna pomoć od 135.000 dinara.

Za četvrto dete roditeljski dodatak iznosi čak 3.180.000 dinara, odnosno 120 mesečnih rata od po 26.500 dinara.

Uz roditeljski dodatak isplaćuje se i paušal za nabavku opreme za bebu od 7.500 dinara.

Tako država finansijsku pomoć ne vezuje samo za prve mesece nakon rođenja deteta, već se kod trećeg i četvrtog deteta podrška proteže na čitavu deceniju.

Do 20.000 evra majkama za prvi dom

Jedna od najvažnijih mera za mlade porodice odnosi se na ono što je mnogima najveći životni trošak – rešavanje stambenog pitanja.

Majke koje ispunjavaju propisane uslove mogu da dobiju bespovratna sredstva za kupovinu ili izgradnju prve nekretnine po osnovu rođenja deteta.

Podrška može da iznosi do 20 odsto vrednosti nekretnine, a najviše 20.000 evra. Prema aktuelnim pravilima, pravo je namenjeno majkama koje prvi put stiču nekretninu, dete u trenutku podnošenja zahteva ne sme biti starije od godinu dana, a postoje i uslovi koji se odnose na prihode porodice.

Program se nastavlja i tokom 2026. godine. Samo u avgustu uručena su još 53 rešenja, vredna ukupno više od 900.000 evra.

Budžet za ovu meru u 2026. povećan je sa prošlogodišnjih 750 miliona na 1,1 milijardu dinara, odnosno za oko 45 odsto.

Više od 1.300 porodica već dobilo pomoć za svoj dom

Ova mera više nije samo najava.

Prema podacima Vlade Srbije objavljenim početkom 2026. godine, od uvođenja programa 2022. do tada je isplaćeno oko 20,3 miliona evra za više od 1.300 odobrenih zahteva.

Podrška je nastavila da se dodeljuje tokom godine, a program je u septembru dodatno obuhvatio podršku majkama sa novorođenom decom koje pripadaju kategoriji izbeglica, interno raseljenih lica ili povratnika po osnovu sporazuma o readmisiji.

Stan, vrtić i sigurnost roditelja važni za odluku o proširenju porodice

Finansijska pomoć po rođenju deteta jeste važna, ali svakodnevni život roditelja ne završava se jednokratnom uplatom.

Dostupnost vrtića, mogućnost usklađivanja posla i roditeljstva, rešeno stambeno pitanje i položaj majki na tržištu rada čine širu sliku podrške porodicama.

U javnosti su najavljivana dalja ulaganja u izgradnju novih i proširenje postojećih predškolskih kapaciteta, sa ciljem smanjivanja lista čekanja, kao i dalje unapređenje položaja majki preduzetnica.

Upravo taj deo mera biće posebno važan u narednom periodu – jer odluka o još jednom detetu za mnoge porodice ne zavisi samo od želje, već i od toga da li imaju dom, mesto u vrtiću, siguran posao i mogućnost da usklade roditeljstvo sa profesionalnim obavezama.

Osam svetlih tačaka, ali veliki posao tek predstoji

I pored pozitivnih primera, demografska slika Srbije ostaje ozbiljan izazov. U 2025. godini prirodni priraštaj na nivou države bio je -5,5 promila, dok je stopa ukupnog fertiliteta iznosila 1,62 deteta po ženi.

Ipak, Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Bujanovac, Zvezdara, Preševo i Surčin, uz Novi Sad na granici prirodne ravnoteže, pokazuju da postoje sredine koje uspevaju da se izdvoje iz opšteg trenda.

A upravo kombinacija finansijske pomoći, dostupnog stanovanja, vrtića i boljih uslova za roditelje predstavlja pokušaj države da takvih svetlih tačaka na demografskoj karti Srbije u budućnosti bude više.