Zašto se carski rez zaista tako zove? Istina o nazivu i istoriji porođaja koji je promenio medicinu

Kada se pomene carski rez, većina ljudi automatski pomisli na careve, a mnogi veruju i da je rimski vojskovođa Julije Cezar na svet došao upravo ovim putem. Ipak, istina je mnogo zanimljivija i, pre svega, istorijski drugačija.

Naziv „carski rez“ (Caesarean section ili C-section) postoji vekovima, ali njegovo poreklo nije sasvim jednostavno. Tokom godina nastale su brojne legende, dok su istoričari i stručnjaci uspeli da razdvoje mitove od činjenica.

Istoričari smatraju da je gotovo sigurno da Julije Cezar nije rođen carskim rezom. Razlog je veoma jednostavan: njegova majka Aurelija živela je još mnogo godina nakon njegovog rođenja. U vreme antičkog Rima žene gotovo nikada nisu preživljavale ovakvu operaciju, jer nije postojala anestezija, antibiotici niti mogućnost zaustavljanja ozbiljnog krvarenja. Zbog toga je malo verovatno da je upravo po njemu ova operacija dobila ime.

Možda vas zanima

Zašto porođaj u Beogradu, a ne u Los Anđelesu? Amerikanka otkrila šta je kod nas posebno šokiralo

Samo mesec dana nakon porođaja Anastasija Gudelj pokazala liniju: Jedan detalj odmah privukao pažnju

Šest momaka priključilo druga na simulator porođajnih bolova! Svi plaču od smeha zbog reakcije

Odakle zapravo potiče naziv?

Postoji nekoliko teorija. Najprihvaćenija kaže da naziv potiče od latinske reči „caedere“, koja znači „seći“. Iz ovog glagola nastao je izraz „sectio caesarea“, odnosno „carski rez“, koji se i danas koristi u medicinskoj terminologiji.

Druga teorija povezana je sa starim rimskim zakonom poznatim kao „Lex Caesarea“. Prema ovom propisu, ukoliko bi trudnica preminula pred porođaj ili tokom njega, lekari ili babice morali su da izvade bebu iz materice pre sahrane majke. Ovaj postupak imao je i verski i praktični značaj. Iako nije potpuno sigurno da upravo ovaj zakon stoji iza današnjeg naziva, mnogi istoričari smatraju da je imao veliki uticaj.

Kada je prvi put izveden carski rez?

Teško je utvrditi tačan datum prve ovakve operacije, jer postoje zapisi iz različitih drevnih civilizacija. Poznato je da su se slični zahvati izvodili još u starom Egiptu, Indiji i Rimu, ali gotovo isključivo kada majka više nije bila živa ili nije bilo nade da će preživeti.

Sve do srednjeg veka carski rez bio je praktično poslednja opcija, jer su šanse da žena preživi bile izuzetno male. Prekretnica se dogodila u 16. veku.

Švajcarski stočar Jakob Nufer, prema istorijskim zapisima, uspešno je izveo carski rez svojoj supruzi kada porođaj nije mogao da se završi prirodnim putem. Iako postoje rasprave o potpunoj verodostojnosti ove priče, smatra se prvim poznatim slučajem u kojem su i majka i beba preživele.

Prava revolucija dogodila se tek u 19. i 20. veku. Uvođenjem anestezije, antiseptika, antibiotika, transfuzije krvi i savremenih hirurških tehnika, carski rez postao je znatno bezbedniji nego ikada ranije.

Zašto se danas radi carski rez?

Savremena medicina ovu operaciju koristi kada je procenjeno da je to najbezbedniji način porođaja za majku, bebu ili oboje.

Najčešći razlozi uključuju:

• nepravilan položaj bebe,
• probleme sa posteljicom,
• fetalni distres,
• višestruku trudnoću u određenim situacijama,
• komplikacije tokom prirodnog porođaja,
• prethodne operacije na materici ili raniji carski rez u pojedinim slučajevima.

Iako se u nekim zemljama broj porođaja carskim rezom povećava iz godine u godinu, stručnjaci naglašavaju da je reč o velikoj abdominalnoj operaciji koja nosi određene rizike i zahteva oporavak, zbog čega se preporučuje kada za to postoji medicinska indikacija ili opravdan razlog.

Naziv koji je preživeo vekove

Iako naziv „carski rez“ zvuči kao da ima direktne veze sa carevima ili Julijem Cezarom, istorijski dokazi upućuju na to da je njegovo poreklo mnogo verovatnije povezano sa latinskim jezikom i rimskim zakonima nego sa jednom istorijskom ličnošću.

Bez obzira na to kako je dobio ime, carski rez danas predstavlja jednu od najvažnijih medicinskih procedura u akušerstvu. Zahvaljujući razvoju medicine, ova operacija svake godine spasava milione života majki i beba širom sveta, što je njen najveći istorijski značaj.