Od Sterije i Desanke do Njegoša: Isti zadaci godinama odnose bodove na maloj maturi

Dok su ovogodišnji osmaci posle male mature pričali o Njegošu, Femi i značenju reči „ustručavati se“, analiza prethodnih završnih ispita pokazuje da se isti obrazac ponavlja gotovo svake godine – najviše problema đacima zadaju književnost, razumevanje pročitanog i gramatika.

Detalje o ovogodišnjim pitanjima za osmake ispratite u POSEBNOJ VESTI.

Prvi dan male mature 2026. godine mnogim osmacima nije ostao u sećanju po pravopisu ili lakšim gramatičkim pitanjima, već po zadacima koji su tražili razumevanje jezika i književnosti. Najviše muke zadali su im značenje reči „ustručavati se“, prisvojni genitiv, lik Feme iz Sterijine „Pokondirene tikve“ i pitanje o autoru „Gorskog vijenca“ – Petru II Petroviću Njegošu.

Možda vas zanima

Osmacima najviše muke zadali Fema, Njegoš i reč „ustručavati se“: Evo šta ih čeka narednih dana

Mala matura 2026: Više od 64.000 osmaka pred završnim ispitom, za pojedine škole konkurencija čak 10 đaka na jedno mesto

Međutim, ovo nije prvi put da upravo ovakvi zadaci odnose najviše bodova.

Prošle godine osmake namučila Desanka Maksimović

Na maloj maturi 2024. godine učenici su kao najteži zadatak izdvojili analizu pesme „Gračanica“ Desanke Maksimović. Mnogi su imali problem sa tumačenjem pesme i razumevanjem njenog značenja, a težak im je bio i zadatak vezan za despota Stefana.

Upravo su pitanja koja su zahtevala razmišljanje i povezivanje pročitanog bila ona na kojima su đaci najčešće gubili bodove.

Nušić je zadavao glavobolje još 2018.

Slična situacija zabeležena je i 2018. godine.

Tada su osmake najviše namučili odlomci iz Nušićevog „Sumnjivog lica“, odnosno zadaci koji su zahtevali pažljivo čitanje i razumevanje teksta. Nastavnici su nakon ispita isticali da su učenici najviše grešili upravo na pitanjima koja su tražila analizu pročitanog sadržaja.

Pored Nušića, problem su predstavljali i zadaci u kojima je bilo potrebno protumačiti značenje pojedinih reči ili prepoznati književne ličnosti.

Nije problem pravopis, već razumevanje

Kada se uporede reakcije maturanata iz različitih godina, jasno se vidi zanimljiv obrazac.

Učenici uglavnom nemaju mnogo problema sa osnovnim pravopisnim pravilima, prepoznavanjem vrsta reči ili jednostavnijim gramatičkim zadacima. Najviše bodova gube kada treba da:

• razumeju i protumače književni tekst,
  objasne značenje reči,
  povežu sadržaj sa autorom ili književnim delom,
  prepoznaju značenje gramatičkih oblika,
  analiziraju pesmu ili odlomak iz književnog dela.

Upravo su takvi zadaci bili među najtežima 2018, 2024. i 2026. godine.

Zašto su baš ovi zadaci najteži?

Stručnjaci već godinama upozoravaju da deca sve manje čitaju duže tekstove, a sve više vremena provode uz kratke sadržaje na društvenim mrežama.

Zbog toga mnogim učenicima nije problem da nauče pravilo napamet, ali im jeste da protumače značenje pesme, analiziraju književni lik ili izvuku zaključak iz pročitanog odlomka. Analize ranijih završnih ispita pokazivale su da su upravo zadaci koji zahtevaju koncentraciju, razumevanje i povezivanje informacija oni na kojima maturanti najčešće greše.

Njegoš danas, neko drugi sutra

Bilo da je reč o Njegošu, Desanki Maksimović, Nušiću ili Steriji, jedno se ne menja – osmacima najviše bodova odnose pitanja koja traže da zaista razumeju ono što čitaju.

I dok se autori i književna dela menjaju iz godine u godinu, izgleda da najveći izazov na maloj maturi ostaje isti: pažljivo čitanje, razumevanje i tumačenje jezika.