Placenta u trudnoći: Najvažniji organ koji hrani, štiti i oblikuje razvoj vaše bebe

Iako postoji samo tokom trudnoće, placenta je jedan od najsloženijih i najvažnijih organa koje ljudsko telo može da stvori.

Ona nije samo „veza“ između majke i bebe. Placenta funkcioniše kao pluća, digestivni sistem, bubrezi, endokrina žlezda i zaštitna barijera u isto vreme. Naučnici je često nazivaju privremenim organom sa izuzetnim sposobnostima, jer omogućava da se od jedne oplođene ćelije razvije potpuno formirano ljudsko biće.

Kako nastaje placenta?

Placenta počinje da se formira veoma rano, svega nekoliko dana nakon oplodnje. Kada se embrion implantira u zid materice, deo njegovih ćelija počinje da gradi strukturu koja će postati placenta.

Možda vas zanima

Jedenje placente posle porođaja: Trend bez dokaza i sa realnim rizicima

Zanimljivo je da placenta potiče uglavnom od ćelija bebe, a ne majke. To znači da je genetski bliža fetusu nego trudnici, iako je čvrsto povezana sa organizmom majke tokom cele trudnoće.

Do kraja prvog tromesečja placenta preuzima gotovo sve ključne funkcije potrebne za održavanje trudnoće i razvoj bebe.

Kako placenta snabdeva bebu kiseonikom?

Jedna od najvažnijih funkcija placente jeste razmena gasova.

Beba u materici ne diše plućima. Umesto toga, kiseonik dolazi iz krvi majke. Kroz složenu mrežu krvnih sudova placenta preuzima kiseonik iz majčine krvi i prenosi ga fetusu putem pupčane vrpce.

Istovremeno, ugljen-dioksid koji nastaje u organizmu bebe vraća se preko placente nazad u krvotok majke, gde se eliminiše disanjem.

Na taj način placenta praktično obavlja funkciju pluća za nerođeno dete.

Fabrika hranljivih materija

Za rast fetusa potrebne su ogromne količine energije i građevinskog materijala.

Placenta prenosi:

• glukozu kao glavni izvor energije
• aminokiseline za izgradnju tkiva
• masne kiseline važne za razvoj mozga
• vitamine i minerale
• vodu i elektrolite

Tokom trudnoće placenta aktivno reguliše koje će materije i u kojoj količini stići do bebe. To nije pasivan proces. Ovaj organ neprestano procenjuje potrebe fetusa i prilagođava transport hranljivih sastojaka.

Hormonska centrala trudnoće

Malo ljudi zna da placenta funkcioniše i kao moćna endokrina žlezda.

Ona proizvodi brojne hormone koji omogućavaju normalan tok trudnoće, uključujući:

• humani horionski gonadotropin (hCG)
• progesteron
• estrogene
• humani placentarni laktogen

Upravo hormon hCG otkrivaju testovi za trudnoću.

Progesteron održava sluznicu materice i sprečava kontrakcije, dok estrogeni učestvuju u rastu materice i pripremi organizma za porođaj.

Bez hormonalne aktivnosti placente trudnoća ne bi mogla da se održi.

Prirodni zaštitnik bebe

Placenta ima i ulogu zaštitne barijere između majke i fetusa.

Ona sprečava prolazak mnogih bakterija, toksina i štetnih materija. Istovremeno omogućava prenos antitela majke koja pomažu bebi da razvije početnu imunološku zaštitu još pre rođenja.

Ipak, placenta nije savršena zaštita. Određeni virusi, alkohol, nikotin, pojedini lekovi i druge štetne supstance mogu proći kroz placentu i uticati na razvoj fetusa.

Zbog toga način života tokom trudnoće direktno utiče na zdravlje bebe.

Placenta i razvoj mozga

Savremena istraživanja pokazuju da placenta ima mnogo veću ulogu nego što se nekada mislilo.

Danas se govori o „placenta-mozak vezi“, jer placenta proizvodi hormone, faktore rasta i biohemijske signale koji utiču na razvoj nervnog sistema fetusa.

Kvalitet rada placente može uticati na rast mozga, razvoj kognitivnih funkcija i dugoročno zdravlje deteta.

Upravo zbog toga se sve više istražuje povezanost između funkcije placente i kasnijeg rizika za određene neurološke i metaboličke poremećaje.

Kada placenta ne funkcioniše optimalno?

Ponekad dolazi do poremećaja u radu placente.

Najčešće komplikacije uključuju:

• placentarnu insuficijenciju
• previju placente
• abrupciju placente
• poremećaje protoka krvi kroz pupčanu vrpcu

Kada placenta ne može dovoljno efikasno da prenosi kiseonik i hranljive materije, može doći do usporenog rasta fetusa ili drugih komplikacija trudnoće.

Zbog toga ginekolozi tokom ultrazvučnih pregleda pažljivo procenjuju položaj, izgled i funkciju placente.

Organ koji nestaje nakon što ispuni svoju misiju

Jedna od najneobičnijih činjenica o placenti jeste da postoji samo privremeno.

Nakon porođaja i rođenja bebe, placenta više nije potrebna i izbacuje se iz organizma tokom treće faze porođaja.

Iako njen život traje svega nekoliko meseci, tokom tog perioda ona obavlja posao koji nijedan drugi organ ne može da zameni.

Placenta je mnogo više od veze između majke i bebe. Ona je složen biološki sistem koji obezbeđuje kiseonik, hranu, hormonsku podršku i zaštitu fetusu tokom celog razvoja u materici. Bez njenog savršenog funkcionisanja trudnoća ne bi bila moguća.

Svaki otkucaj srca nerođene bebe, svaki novi neuron u mozgu i svaki gram telesne mase nastaju zahvaljujući radu ovog izuzetnog organa. Zato placenta s pravom nosi titulu jednog od najfascinantnijih organa u ljudskoj biologiji.